Ukazanie się niderlandzkiego wydania „Bardo” to kolejny dowód na to, że polski komiks coraz śmielej wychodzi poza lokalny rynek i znajduje odbiorców w Europie Zachodniej. Finał czterotomowej serii autorstwa Daniel Odija i Wojciech Stefaniec został udostępniony holenderskim czytelnikom dzięki przekładowi Gijsa Franssena, który odpowiada za adaptację językową tej wymagającej, autorskiej narracji. Wydawcą całości jest Uitgeverij Scratch.
Seria, zapoczątkowana tomem „Stolp”, od początku uchodziła za projekt ryzykowny – zarówno pod względem formy wizualnej, jak i treści. Mimo to wydawnictwo zdecydowało się konsekwentnie doprowadzić ją do końca. „Bardo” zamyka historię osadzoną w dystopijnym świecie, w którym życie przetrwało jedynie w jednym mieście, a społeczeństwo znajduje się na granicy biologicznego i moralnego rozpadu. Główny bohater, detektyw Stolp, prowadzi śledztwa dotyczące zaginionych dzieci, jednocześnie mierząc się z własną stratą.
Komiks wyróżnia się radykalną estetyką – charakterystyczny, „punkowy” styl rysunków Stefanieca oraz nielinearna, momentami halucynacyjna narracja Odiji tworzą intensywne, niepokojące doświadczenie czytelnicze. To połączenie science fiction i groteskowego horroru, które pod powierzchnią fabuły niesie refleksję nad kondycją współczesnego świata.
Obecność „Bardo” na rynku niderlandzkim – mimo jego wymagającej formy – można traktować jako istotny krok w umiędzynarodowieniu polskiego komiksu. To przykład projektu, który dzięki determinacji wydawcy i pracy tłumacza trafia do nowego kontekstu kulturowego, poszerzając pole odbioru dla polskich twórców.
